فرآورده دارویی مصوب • سلولدرمانی CAR T ضد هدف CD19
کارتیویت (CARTIVATE): سلولدرمانی شخصیسازیشده برای بدخیمیهای سلول B
کارتیویت (CARTIVATE) یک فرآورده پیشرفته سلولدرمانی اتولوگ است که برای لوسمی لنفوبلاستیک حاد سلول B (B-ALL) و لنفومهای سلول B توسعه یافته است. در این شیوه درمانی، سلولهای T خود بیمار جداسازی و بازبرنامهریزی ژنتیکی میشوند تا گیرندهای ویژه به نام CAR را بیان کنند که قادر به شناسایی و اتصال به پروتئین سطحی CD19 در سلولهای بدخیم است.
کارتیویت پیوندی میان ایمونولوژی نوین، مهندسی ژنتیک و فناوریهای تولید سلولهای درمانی در راستای ارائه درمانی شخصیسازیشده و نجاتبخش است.

مولکول هدف
آنتیژن CD19
ماهیت درمانی
سلولهای T اتولوگ (از خود بیمار)
اندیکاسیون درمانی
لوسمی B-ALL و لنفوم B
وضعیت پروانه
دارای پروانه رسمی IRC سازمان غذا و دارو
شناخت بدخیمیهای سلولهای رده B
لوسمی B-ALL و لنفومهای سلول B از تکثیر غیرطبیعی لنفوسیتهای B سرچشمه میگیرند. بیان گسترده نشانگر زیستی CD19 بر سطح این سلولهای بدخیم، آن را به ایدهآلترین هدف برای حمله اختصاصی سیستم ایمنی تبدیل کرده است.
لوسمی لنفوبلاستیک حاد رده B (B-ALL)
در بیماری B-ALL، سلولهای نابالغ غیرعادی رده B (لنفوبلاستها) در مغز استخوان و گردش خون انباشته شده و فرایند خونسازی طبیعی را مختل میکنند. این اختلال موجب کمخونی شدید، عفونتهای مکرر و خونریزی شده و مداخله سریع و هدفمند درمانی را ضروری میسازد.
لنفومهای سلول B
لنفومهای سلول B گروه متنوعی از بدخیمیها هستند که از لنفوسیتهای B در مراحل مختلف تکامل منشأ میگیرند. بسته به نوع فرعی بیماری، این سلولهای غیرعادی در گرههای لنفاوی، طحال، مغز استخوان یا دیگر بافتهای بدن تجمع پیدا میکنند.
بخش عمدهای از سلولهای رده B، از جمله سلولهای بدخیم در B-ALL و انواع لنفوم، آنتیژن CD19 را بر سطح خود ابراز میکنند. این ویژگی، CD19 را به یک نشانگر بیولوژیک طلایی برای درمان هدفمند CAR T بدل کرده است. داروی کارتیویت طراحی شده تا سلولهای T خود بیمار را مجهز به شناسایی دقیق این نشانگر کند.
کارتیویت (CARTIVATE) چیست؟
تبدیل سلولهای ایمنی خود بیمار به سلاح هدفمند درمانی
کارتیویت یک درمان سلولی اتولوگ اختصاصی برای بیماران مبتلا به لوسمی B-ALL و لنفوم B است. واژه اتولوگ (Autologous) بدین معناست که ماده اولیه این دارو، سلولهای زنده سیستم ایمنیِ خود بیمار است و در نتیجه خطر پسزدگی ایمنی به حداقل میرسد.
فرایند درمان با جداسازی سلولهای T از خون بیمار آغاز میشود. سپس در محیط استریل کلینروم، این سلولها با وکتورهای ویژه بازبرنامهریزی ژنتیکی میشوند تا گیرنده کایمریک آنتیژن (CAR) را ابراز کنند. این گیرنده، قدرت ردیابی و انهدام سلولهای سرطانی دارای نشانگر CD19 را به لنفوسیتهای آموزشدیده میدهد.
کارتیویت چگونه عمل میکند و ساخته میشود؟
سلولهای بیمار طی یک فرایند دقیق مهندسی زیستی در اتاقهای تمیز cGMP به فرآورده دارویی اختصاصی تبدیل میشوند.
۰۱. جداسازی سلولهای T
لنفوسیتهای T بیمار از طریق روش استاندارد لوکافرزیس (Leukapheresis) در مراکز درمانی معتبر جمعآوری و با زنجیره سرمایش استاندارد به کارخانه کارایاخته ارسال میگردند.
۰۲. مهندسی ژنتیکی
سلولهای جداسازیشده توسط ناقلهای ویروسی اختصاصی بازبرنامهریزی ژنتیکی میشوند تا گیرنده گیرای کایمریک ضد CD19 را بر سطح خود پدیدار سازند.
۰۳. تکثیر و کنترل کیفیت
سلولهای مهندسیشده در سامانههای بسته بیوراکتور تکثیر یافته و پس از پشت سر گذاشتن آزمونهای جامع رهاسازی (تطابق، خلوص، ایمنی و استریلیتی) بستهبندی میشوند.
۰۴. انفوزیون به بیمار
سلولهای زندهشده کارتیویت از طریق تزریق وریدی به بدن بیمار بازگردانده میشوند تا سلولهای سرطانی مثبت از نظر CD19 را شناسایی و نابود سازند.
سلولهای کارتیویت چگونه سلولهای سرطانی را شناسایی میکنند؟
تجهیز لنفوسیتهای T به یک سیستم ناوبری زیستی اختصاصی
سلول T بیمار
←
انتقال ژن CAR
←
سلول CD19 CAR T
←
شناسایی هدف CD19
←
پاسخ درمانی و تخریب
گیرنده کایمریک (CAR) مانند یک رادار زیستی عمل میکند. هنگامی که این گیرنده به پروتئین سطحی CD19 بر روی سلول سرطانی برخورد میکند، پیامهای فعالسازی درونسلولی را به لنفوسیت T مخابره میکند که موجب تکثیر سریع سلول، ترشح فاکتورهای کشنده سلولی (گرانزیم و پرفورین) و حذف انتخابی سلولهای توموری میشود.
مسیر درمانی با داروی کارتیویت
از ارزیابی بالینی تا تزریق سلولهای بازبرنامهریزیشده و پایش؛ همراهی مستمر تیم درمانی با بیمار.
۱
ارزیابی پزشکی جامع
تیم انکولوژی وضعیت بیماری، درمانهای قبلی، وضعیت عمومی و معیارهای واجد شرایط بودن را میسنجد.
۲
جمعآوری سلول (افرزیس)
لنفوسیتهای T بیمار از طریق فرایند لوکافرزیس با دستگاه استاندارد جداسازی و فرستاده میشوند.
۳
مهندسی زیستی در کلینروم
سلولها در آزمایشگاه فوقپیشرفته کارایاخته با وکتور مهندسی شده و به داروی نهایی تبدیل میشوند.
۴
آمادهسازی پیش از تزریق
بیمار دوره کوتاهی از شیمیدرمانی تخلیه لنفوسیتی (Lymphodepletion) را برای پذیرش بهتر سلولها دریافت میکند.
۵
انفوزیون کارتیویت
فرآورده کارتیویت طی یک تزریق وریدی مشخص در بخش پیوند یا بخش ویژه به بیمار تزریق میگردد.
۶
پایش بالینی و پیگیری
بیمار در بیمارستان به دقت تحت پایش علائم زیستی و مراقبتهای حمایتی توسط تیم پزشکی قرار میگیرد.
تلفیق سه قلمرو پیشرو در زیستفناوری نوین
همافزایی این حوزهها امکان جداسازی، بازمهندسی ژنتیکی و تکثیر سلولهای ایمنی خود بیمار را فراهم آورده است.
ایمونولوژی پیشرفته
بنیاد علمی درک نحوه عملکرد، شناسایی و پاسخ لنفوسیتهای T به سلولهای غیرعادی و توموری.
مهندسی ژنتیک
امکان طراحی و تعبیه ساختار گیرنده کایمریک آنتیژن در ژنوم سلولهای درمانی را میسر میسازد.
سلولدرمانی نوین
تبدیل سلولهای زنده و آموزشدیده به یک داروی پیشرفته با قابلیت ماندگاری و انهدام بیماری.
ویژه پزشکان و متخصصان
راهنمای جامع ارجاع بیماران
اطلاعات، منابع علمی، پروتکلهای غربالگری و ضوابط معرفی بیماران به کارآزمایی بالینی داروی کارتیویت.
بیماران و خانوادهها
راهنمای بیماران و همراهان
آشنایی ساده با روند درمان، پاسخ به پرسشهای متداول، مراقبتهای حمایتی و ارتباط با کارشناسان بالینی.
